Πολλοί γονείς παιδιών με αυτισμό νιώθουν καθημερινά ότι βρίσκονται σε διαρκή εγρήγορση. Ένα ξέσπασμα χωρίς προφανή λόγο, δυσκολίες στον ύπνο, ένταση σε μια απλή βόλτα ή άρνηση για δραστηριότητες που στους άλλους φαίνονται εύκολες μπορούν να δημιουργήσουν κούραση, ενοχές και αβεβαιότητα.
Συχνά οι γονείς αναρωτιούνται:«Τι κάνω λάθος;», «Γιατί αντιδρά έτσι;», «Πώς μπορώ να το βοηθήσω;»
Η αλήθεια είναι ότι πολλά παιδιά στο φάσμα δεν δυσκολεύονται επειδή είναι “κακομαθημένα” ή “ανυπάκουα”. Δυσκολεύονται γιατί ο εγκέφαλός τους επεξεργάζεται διαφορετικά τα ερεθίσματα, τις αλλαγές και την πίεση της καθημερινότητας.
Και πολλές φορές, μικρές πρακτικές αλλαγές μέσα στο σπίτι μπορούν να μειώσουν σημαντικά το άγχος τους.
Η ρουτίνα είναι μία από αυτές. Για πολλά αυτιστικά παιδιά, η προβλεψιμότητα δημιουργεί αίσθημα ασφάλειας. Ένα σταθερό πρόγραμμα στο φαγητό, στον ύπνο ή στις καθημερινές δραστηριότητες βοηθά το παιδί να νιώθει ότι καταλαβαίνει τι πρόκειται να συμβεί. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να υπάρχουν αλλαγές, αλλά ότι οι αλλαγές χρειάζονται προετοιμασία.
Εξίσου σημαντικός είναι και ο τρόπος που δίνουμε οδηγίες. Οι μεγάλες προτάσεις, οι πολλές πληροφορίες ή οι συνεχείς ερωτήσεις συχνά μπερδεύουν το παιδί. Οι σύντομες, σαφείς και ήρεμες οδηγίες βοηθούν περισσότερο από τις φωνές ή την πίεση.
Για παράδειγμα:
Αντί για «Πόσες φορές θα στο πω να πας να ντυθείς γιατί θα αργήσουμε;»
ίσως λειτουργεί καλύτερα το:
«Φοράμε παπούτσια τώρα.»
Πολλά παιδιά στο φάσμα επηρεάζονται έντονα και από αισθητηριακά ερεθίσματα. Ένας δυνατός ήχος, μια τηλεόραση ανοιχτή συνεχώς, έντονα φώτα ή ακόμη και μια ετικέτα σε ρούχο μπορεί να αυξήσουν το στρες χωρίς να το αντιλαμβάνονται οι γύρω τους.
Κάτι ακόμη πολύ σημαντικό είναι να θυμόμαστε ότι πίσω από ένα ξέσπασμα συνήθως υπάρχει υπερφόρτωση και όχι πρόθεση “χειραγώγησης”. Εκείνη τη στιγμή το παιδί δεν χρειάζεται τιμωρία. Χρειάζεται ηρεμία, ασφάλεια και έναν ενήλικα που θα λειτουργήσει σαν “σταθερό σημείο”.
Και ίσως το πιο σημαντικό απ’ όλα:
Οι γονείς δεν χρειάζεται να είναι τέλειοι.
Δεν υπάρχουν “μαγικές” λύσεις και κανένα παιδί δεν μεγαλώνει χωρίς δυσκολίες. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι η σχέση. Να νιώθει το παιδί ότι το αποδέχονται ακόμη και στις δύσκολες στιγμές του.
Γιατί πολλές φορές αυτό που βοηθά περισσότερο ένα παιδί με αυτισμό δεν είναι οι αμέτρητες διορθώσεις.
Είναι ένας άνθρωπος που το κάνει να νιώθει ασφαλές μέσα σε έναν κόσμο που συχνά το κουράζει.
Κατερίνα Σιαμπάνη
Κοινωνική Λειτουργός
Κέντρο Ημέρας Παιδιών, Εφήβων και νέων
Ενηλίκων Π.Ε. Αχαΐας «ΙΚΕΛΟΣ»
Βιβλιογραφία
- Siegel, B. (2003). Helping Children with Autism Learn. Oxford University Press.
- Fletcher-Watson, S., &Happé, F. (2019). Autism: A New Introduction to Psychological Theory and Current Debate. Routledge.
- World Health Organization (2023). Autism spectrum disorders.
- American Psychiatric Association (2022). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed., text rev.; DSM-5-TR).
