Η επικοινωνία αποτελεί βασικό πυλώνα της νοσηλευτικής φροντίδας. Στον παιδιατρικό χώρο, όμως, η επικοινωνία δεν περιορίζεται πάντα στον προφορικό λόγο. Πολλά παιδιά εκφράζουν τις ανάγκες, τα συναισθήματα και τα όριά τους με τρόπους διαφορετικούς, μέσα από το σώμα, το βλέμμα και τη συμπεριφορά τους. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η μη λεκτική επικοινωνία γίνεται το βασικό μέσο κατανόησης και σύνδεσης.
Η νοσηλευτική φροντίδα παιδιών με ΔΑΦ απαιτεί αυξημένη παρατηρητικότητα και ευαισθησία. Κάθε μικρή αντίδραση μπορεί να αποτελεί μήνυμα: μια αλλαγή στη στάση του σώματος, μια επαναλαμβανόμενη κίνηση, η απομάκρυνση ή η αναζήτηση εγγύτητας. Όταν μάθουμε να «διαβάζουμε» αυτά τα σημάδια, μπορούμε να ανταποκριθούμε πιο ουσιαστικά και με σεβασμό στις ανάγκες του παιδιού.
Η μη λεκτική επικοινωνία δεν αφορά μόνο το παιδί, αλλά και τον επαγγελματία υγείας. Ο τρόπος που στεκόμαστε δίπλα του, ο ρυθμός των κινήσεών μας, η έκφραση του προσώπου και ο τόνος της φωνής μας μεταφέρουν πληροφορίες. Ένα ήρεμο και σταθερό παρουσιαστικό μπορεί να ενισχύσει το αίσθημα ασφάλειας, ενώ οι απότομες κινήσεις ή η βιασύνη συχνά προκαλούν δυσφορία.
Σημαντικό ρόλο παίζει και ο σεβασμός στον προσωπικό χώρο. Κάθε παιδί έχει διαφορετικά όρια και διαφορετικό τρόπο να τα εκφράζει. Η παρατήρηση και η σταδιακή προσέγγιση βοηθούν στη δημιουργία μιας σχέσης εμπιστοσύνης, όπου το παιδί νιώθει ότι γίνεται αποδεκτό και κατανοητό. Η προβλεψιμότητα στις διαδικασίες και η συνέπεια στη συμπεριφορά του νοσηλευτικού προσωπικού συμβάλλουν επίσης στη μείωση της ανησυχίας.
Η μη λεκτική επικοινωνία λειτουργεί και ως γέφυρα συνεργασίας με την οικογένεια. Οι γονείς συχνά γνωρίζουν καλά τα ιδιαίτερα σημάδια και τις αντιδράσεις του παιδιού τους. Η ανταλλαγή αυτών των πληροφοριών ενισχύει τη φροντίδα και βοηθά στη διαμόρφωση μιας κοινής, σταθερής προσέγγισης.
Στο Σωματείο Μη Κερδοσκοπικού Χαρακτήρα Πρόληψης και Προαγωγής Υπηρεσιών Υγείας Ίκελος , η μη λεκτική επικοινωνία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής πρακτικής. Η φροντίδα δεν περιορίζεται στις πράξεις, αλλά επεκτείνεται στη στάση, στην παρουσία και στην πρόθεση. Κάθε παιδί αντιμετωπίζεται ως ξεχωριστή προσωπικότητα, με τον δικό του τρόπο έκφρασης και αλληλεπίδρασης.
Τελικά, όταν οι λέξεις δεν αρκούν, η ουσιαστική φροντίδα βρίσκεται στην ικανότητά μας να ακούμε με όλες μας τις αισθήσεις. Η μη λεκτική επικοινωνία μας επιτρέπει να χτίζουμε σχέσεις βασισμένες στην εμπιστοσύνη, την αποδοχή και τον σεβασμό, προσφέροντας στα παιδιά έναν ασφαλή χώρο όπου μπορούν να εκφραστούν με τον δικό τους τρόπο.
Παπουτσάκη Αναστασία
Νοσηλεύτρια
Κέντρο Ημέρας Αχαίας για παιδιά και εφήβους με Διαταραχές Αυτιστικού Φάσματος
